klik op foto voor vergroting

Zandvoort een NSB dorp of niet!!

 Gemiddeld stemden vóór 1940 zo’n 8% van de Nederlandse bevolking op de NSB. In Zandvoort bedroeg dit percentage maar liefst 23%

 

Zandvoort was in de jaren dertig een welvarende badplaats.
Vele beroemdheden kwamen naar Zandvoort, zowel nationaal als internationaal.
Tijdens de recessie lopen  de bezoekersaantallen  terug en tegelijkertijd kwam de N.S.B.  in opkomst.  Zandvoort was in die tijd een populaire badplaats onder de Duitse gasten. Veel jonge Duitse vrouwen en mannen hadden hier een dienstbetrekking in de hotels als kamermeisje of als knecht.
De N.S.B. kreeg door middel van intimidatie- en propagandabijeenkomsten een grote invloed op de Zandvoortse bevolking en behaalde tijdens de verkiezingen van 1935 een grote landelijke overwinning en wist in Zandvoort zelfs het grootste  deel van de kiezers achter zich  te krijgen.
Uiteraard was dit een heugelijk feit voor de N.S.B. en een teken om dit groots te vieren. Echter in 1938 had de N.B.S.  alweer een groot aandeel verloren maar in Zandvoort bleef een groot percentage trouw aan de N.S.B. Dit viel te verklaren doordat de Duitse badgasten hun verhalen over de opkomst en bloei van het grote Duitse rijk vertelden aan de Zandvoorters. Niet te vergeten, de badgasten waren een grote bron van inkomsten. Veel Zandvoorters verbouwden groenten en aardappelen om in hun bestaan te voorzien. Veel ander werk was er niet, behalve de verkoop van vis en schelpen.
Veel NSB’ers zaten op belangrijke posities in de gemeente en konden daardoor makkelijk hun propaganda werk voortzetten. Natuurlijk was er tegenstand van de communisten en andere kleine groepjes dit hielp echter niet dat de NSB voortging in de lijn om joden uit Zandvoort weg te jagen, intimidaties tegen de joden vierden hoogtij in en eind jaren dertig.
Intimidaties bestonden bijvoorbeeld uit het ingooien van ramen en het bekladden van muren met hakenkruisen. Er ontstonden regelmatig vechtpartijen, de politie greep in maar kon weinig uitrichten.

1940 De oorlog is losgebarsten in Nederland.
Degenen die lid waren van de N.S.B.  of pro-Duits waren werden opgepakt en korte tijd vastgezet.
De eerste dagen in Zandvoort verliepen rustig en er waren geen onregelmatigheden.
Toen de NSB’ers  en pro-Duitsers terugkeerden naar Zandvoort  ontstond er verzet vanuit de bevolking tegen de bezetters, dit gebeurde op kleine schaal en had geen invloed op activiteiten van de bezetters.
De NSB en andere pro-Duitse groeperingen gingen de teugels aanhalen, mede dank zij de WA
(weerbaarheids-afdeling van de NSB) voerden zij een schrikbewind in Zandvoort en omstreken.

 veel posters werden overal opgehangen



Hoe erg was de NSB in Zandvoort?
Uit de verslagen die opgemaakt zijn en uit diverse verhalen blijkt dat de NSB in de eerste oorlogsjaren een ware terreur uitoefende. Dit bleek uit het feit dat de synagoge opgeblazen werd door leden van de Kruytgroep uit Heemstede, dat beelden werden stukgeslagen en dat ruiten van woningen van joodse inwoners werden ingegooid.
Ook werden er joodse onderduikers verraden door de NSB of door Zandvoorters die voordeel trachten te behalen uit het aangeven van onderduikers of illegale slachterijen.




Aspirant lid van de N.S.B  kreeg je deze kaart.

Als NSB werd je eerst aspirant lid, dit betekende dat je hand- en spandiensten moest verrichten voor de NSB, als je dat voldoende gedaan had werd je volledig lid van de NSB.
Wilde je geen lid worden van de NSB dan moest je zoengeld betalen aan de gemeente die inmiddels een NSB burgemeester (Zigeler) had, die volledig meewerkte met de Duitsers.
Het zoengeld werd ingesteld nadat verschillende keren de stroomkabel in de duinen was doorgeknipt, het was een straf voor het plegen van de sabotagedaad, NSB’ers waren hiervan vrijgesteld. Tevens was het een voordeel dat je als lid van de NSB in Zandvoort mocht blijven wonen, althans dat dacht men nog. Eerst moesten de bewoners weg vanwege de aanleg van de Atlantikwall. Degenen die lid waren van de NSB mochten in de huizen gaan wonen waar ze op last van de gemeente heen moesten, meestal was dat in het centrum.

zoengeld  een soort belasting.

Huizen van joden die weggevoerd waren werden verkocht tegen absurd lage prijzen en deze huizen zijn  nu natuurlijk een vermogen waard. Voor nadere informatie kun je de volgende link aanklikken.

De Verkaufsbücher vormen een overzicht van ruim 7000 gedwongen  https://labs.kadaster.nl/demonstrators/verkaufsbucher-zoeken/#/ transacties van onroerend goed uit de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de bezetting worden door de Duitsers panden verkocht waarvan de eigenaren veelal Joods zijn

Als N.S.B er had je veel voordelen als je connecties had. Je kon vanuit Amsterdam makkelijk naar Zandvoort komen om in een huis te gaan wonen van een joodse inwoner die weggevoerd was. Dit werd geregeld door de pro-Duitse burgemeester en publieke werken. Het gemeentelijke apparaat was grotendeels meewerkend aan de bezetter.


Men dacht dat leden van de NSB in Zandvoort mochten blijven wonen, grotendeels klopte dat ook wel, maar ook zij die lid waren moesten op een gegeven moment Zandvoort verlaten.
Wat overbleef waren de inwoners die belangrijk waren voor het instant houden van het leven van de bezetter en de inwoners; denk hierbij onder andere aan bakkers, gemeentepersoneel en politie.
Hier werd uiteindelijk ook misbruik van gemaakt een kantoor had normaal 1 persoon in dienst maar door vriendjes politiek werden dat in een keer 2 of meer en dat vond toepassing in alle geledingen. Bijeenkomsten werden op diverse plekken in Zandvoort gehouden, denk aan Kostverloren park of ergens anders in Zandvoort. De aanhang van de NSB groeide sterk in Zandvoort, zelfs in 1943/1944 werd men nog lid van de NSB. Wat interessant is dat de NSB’ers diverse cafés en eetgelegenheden hadden, ook strandtenten werden in het begin van de oorlogsjaren gerund door de NSB’ers. 

Duitse V-actie
In de zomer van 1941 antwoorden de Duitsers met hun eigen V. Zij kiezen de slogan: 'V = Victorie, want Duitschland wint voor Europa op alle fronten'. Het wordt een echte propagandaoorlog. Niet alleen in Nederland maar in heel bezet Europa.

Veel Zandvoorters hadden een teellandje in de duinen waar je zonder AUSWEISS niet meer kon komen, het was tenslotte Sperrgebied. Maar onder de leiding van de NSB leider kon je aardappelen telen. Er was een boerenraad ingesteld waarvan de heer Hofman als boerenleider was aangesteld, de opbrengsten van de aardappelen werden verkocht aan de gemeente Zandvoort die de inwoners weer op vertoon en tegen inlevering van de voedselbonnen konden kopen. Veel NSB leden wilden graag een teellandje en moesten daarvoor een formulier ondertekenen.


De bevrijding
Vele NSB’ers wachtten de bevrijding niet af en vluchtten Zandvoort uit. Alle NSB’ers waren echter geregistreerd en vroeg of laat zouden ze worden berecht. De politieke opsporings- dienst werd opgericht om de foute Nederlanders op te pakken en te berechten, dit geschiedde dus ook in Zandvoort.
Het waren er echter zoveel dat er werd gekeken naar wat voor hand- en spandiensten men als NSB’er  had verricht. De gewone NSB man/vrouw die lid was geworden uit geldelijk gewin of omdat zij die dachten dat de NSB  het goed met hun had en met ook met Nederland, ja die kon je eigenlijk niet erg kwalijk nemen. De propaganda en de goede berichten uit Duitsland hadden hun doen besluiten lid te worden. Deze personen werden na ongeveer 2 weken straf weer vrijgelaten.
De zwaardere gevallen kregen geldboetes en een gevangenisstraf hoewel deze later ook weer vervroegd vrijkwamen.
Helaas kunnen we de proces-verbalen niet laten zien, van overheidswege is bepaald dat veel informatie pas in 2050/2060 openbaar gemaakt kan worden.




 Kinderen van de NSB    

Veel kinderen van de NSB er werden uit huis geplaatst deze werden in het gebouw Dr. G.J. Plantinghuis,vakantie kolonie  gehuisvest daarna werden zij in gastgezinnen  geplaatst zodra de ouders weer terug waren werden zij onder toezicht bij hun ouders  gezet.dit duurde niet lang.en de inwoners gingen zich bezig houden met de wederopbouw.

klik hier om terug te keren naar het hoofdmenu



klik hier om terug te keren naar het hoofdmenu